محمد صادق على خان

118

مخازن التعليم ( فارسى )

سرخ او مثل آن فوفل است و ضماد صندل سرخ با گلاب جهت قلاع مفيد و در ساير اثار سوائ تفريح مثل سفيد است و قدر شربتش يك مثقال فرسخ پانزدهم در حرف الضاد المعجمة ضان به فارسى گوسفند ماده و ميش نامند و بهندى بهير گويند و بعرف اطبا مطلق گوسفند است بهترين او يك ساله است كه فرجه باشد و چهار ساله و زياده از ان غليظ و كثيف و مولد خلط فاسد و گوشت گردن و حوالى آن بهتر از ساير اجزاء اعضا اوست در دويم گرم و تر و مسمن و مقوى بدن و جگر و گرده و مغز سر او مورث بلادت و نسيان و زهرهء او جالى اثار و طلاى سرگين او با سركه جهت سوختگى آتش و در دفع و اخس مجرب است و در ايام طاعون و و با استعمال گوشت او به جهت كثرت تولد خون جائز نيست فرسخ شانزدهم در حرف الطاء المهمله طباشير از چوب نى كهنه بلاد هند بهم مىرسد و بهترين او سفيد مستدير است كه با اندك تندى و گزندگى زبان باشد و استخوان سوخته كه بان مغشوش مىسازند باندك شورى و بيحدت مىباشد و در آب حل نمىشود در دويم سرد و در سيوم خشك و مقوى دل حار و بارد معده و جگر حار و قاطع قى صفراوى و اسهال دموى ؟ و حار و مجفف رطوبات معده و جهت خفقان و غشى حار شربا و ضمادا و جهت بواسير و قلاع و تپهائ تند و با سكنجبين جهت توحش و غم و رفع كرب و التهاب مفيد و سعوط او با روغن بنفشه جهت تقويت باصره مجرب دانسته‌اند و مداومت او مضر باه و مصلحش ؟ ؟ ؟ مصطگى و عسل و گويند مضر ريه و مصلحش عناب و بدلش به وزن او تخم خرفه بوداده و صندل سفيد بهترين بدلهاست و قدر شربتش تا دو درم است طين ارمنى گليست در دوم سرد و در آخر آن خشك و در رفع و با و طاعون و ردع اورام و قطع سيلان خون اعضا و اسهال مثل طين مختوم و جهت ضيق النفس و سل بغايت نافع و مضر سپرز و مصلحش مصطگى و شربتش تا دو درم است طين داغستان زرد و گاهى بسيار كمرنگ چون از داغستان كه حوالى شيروان است آورند بدين نام مسمى شده در جميع افعال بهتر و اقوى از گل مختوم مفرح قوى و دافع سميت اخلاط و تپ و غشى و خفقان است و قدر شربتش يك مثقال طين مختوم بهترين او